-A A +A

Blog

Blog artikel plaatsen

Wie wil er nou echt een grijze muis zijn? Ooit gehoord van een wedstrijd: "wie is de supergrijze muis van het jaar". Welnee. Alles wijst op het tegendeel. De trend in onze moderne consumptiemaatschappij speelt in op "grijzen muizen doen er niet toe. Het zijn verliezers". Inderdaad aan hen verdient onze weggooimaatschappij bitter weinig. En dat is de norm, de maat. Dat maakt het verschil.

Op elf september in tweeduizendeneen boorden zich
twee gekaapte passagiersvliegtuigen bijna gelijktijdig
in de Twin Towers van het Wereld Handelscentrum.
Ik zag het gebeuren op mijn televisie alsof het geregiseerd
werd voor de wereldbevolking door hogere machten
Een derde toestel stortte zich op het Pentagon
De aanslag van een vierde vliegtuig moslukte
Alle vier Amerikaanse passagiersvliegtuigen 
vlogen volgens het normale dienstrooster

Als je het woord "uitdaging" opzoekt, krijg je een scala van voorbeelden te zien. Wat kan het betekenen op geestelijk gebied. Welke effecten kan het psychologisch oproepen. Welke betekenis heeft het bij alles wat je onderneemt. Uitdaging lijkt toekomst te scheppen. Voor je gezondheid, conditie, ouder worden, voor jezelf en je sociale netwerk zorgen en ga zo maar door.

"Als je vrede wilt, maak dan eerst oorlog". is een uitspraak van Julius Caesar. Hij voegde de daad bij het woord. Hij voerde zijn hele leven oorlog en veroverde bijna de toen bekende wereld. Onze overheid maakt al jaren een vergelijkbare manoeuvre bij de bestrijding van de zorgkosten. Zij zegt: "Als we de zorg niet kunnen betalen, moeten de burgers voor zichzelf en voor elkaar zorgen". Kortom: we maken van onze verzorgingsstaat een participatiesamenleving.

 Dat straks veel meer mensen op jongere leeftijd doof worden omdat ze geen oordopjes gebruikten bij het oorverdovend volume van hun muziek is tot daar aan toe. Dat we straks eerder dement worden omdat we onze hersens niet goedontwikkelen door het gemak van de digitale wereld heeft meer impact. Deze stellingname van de Duitse psychiater en psycholoog Manfred Spitzer moet terdege onderzoch worden om te voorkomen dat we ernstige fouten kunnen maken.

Toen je klein was moest je moeder je veters
strikken anders kon je nergens heen zonder
te struikelen, laat staan dat er sprake kon zijn
van enige maatschappelijke participatie
Als je oud bent en/of een beperking hebt en
je kunt niet meer bij je veters en je moeder
is al lang lang dood, wie helpt je dan je veters vast
te maken zodat je nog een beetje mee kunt doen
Dan moet je wachten tot er iemand komt

De overheidsplannen van de laatste tijd maken mij vooral duidelijk dat het einde van de verzorgingstaat definitief is. Als je ziet wat er op ons afkomt: afbouw van verzekerde zorg, minder overheid, flexibilisring, nieuwe jeugdvoorziening, participatiewet om oplossingen te vinden voor werken naar vermogen. Gigantische operaties zonder dat er middelen voor klaar liggen om er zeker van te zijn dat er echt iets van terecht komt.

"Elke dag een eitje vermindert de kans op een beroerte met tien procent", een alledaags berichtje met een enorme impact. Vijfenvijftig jaar geleden - ik herinner het me als de dag van gisteren - kreeg een kennis van me een hartaanval. "Rustig aan, absoluut geen ei meer eten, dat zit vol chloreterol". was de boodschap. "Nooit meer een lekkere vette haring", dat vond hij nog het ergste. Intussen schrijdt het beperkte menselijk inzicht voort - zullen we maar zeggen - en ook de toegenomen mogelijkheden.

Volgens Karin van Breukelen, manager bij Senior Service, hebben overbelaste mantelzorgers vaak maar geringe ondersteuning nodig om de mantelzorg toch vol te kunnen houden. "De meeste mensen willen heel graag voor hun partner of familielid blijven zorgen, maar ze kunnen het niet meer aan. Dan kan het enorm schelen als er drie keer per week iemand nachtdienst heeft, zodat de mantelzorger kan doorslapen. Of dat er overdag iemand beschikbaar is, zodat de echtgenoot even naar de kapper kan." Een kleine ondersteuning heeft vaak een groot effect, zegt ze.

Waartoe zijn wij op aarde. Dat was vroeger de eerste en belangrijkste vraag uit de cathegismus. Het antwoord was: Om God te dienen en daardoor in de hemel te komen. Dat was toen de onbetwistbare leer van onze Moeder de heilige Kerk. Als ik dat nu vrij en seculier zou moeten vertalen, zou ik nu zeggen: Wie iets wil bereiken en betekenen moet zich bewijzen. En er alles aan doen om de aarde leefbaar en bewoonbaar te maken. Dan zien we later wel.

Je mag van geluk spreken als het gebeurt
en je kunt je zegeningen nog altijd tellen
Als je terug kijkt in je verleden en toekomst
slaat verwondering en verbazing je om het hart
Waar heb je het allemaal aan te danken

"Oud worden doe je later", heb ik altijd
met de moed der wanhoop volgehouden
Als er niets heel iets ergs gebeurt wordt je
op den duur zomaar stiekum oud
Voordat je het goed in de gaten hebt
ben je er geweest en gauw vergeten
Wat je hebt betekend lijft joue vraag

Toen ik begon te werken - volgend jaar word ik negentig - had je nog de 48-urige werkweek. Ik was naar het klooster gegaan. Daar deed ik mijn opleiding. Filosofie en theologie. Ik verloor mijn geloof en moest daarom een ander beroep kiezen. Ik was 24 en koos voor de bouw.  Meteen aan de slag op een architectenbureau en thuis in al mijn vrije tijd schriftelijk studeren. Jarenlang.

"Als ik nou ergens moe van word,
dan is het wel om te moeten werken",
zei iemand plomp verloren.
Maar je moet toch ergens bijhoren.
Je moet toch mee kunnen doen
"Dat doe ik", was het antwoord,
"ik ga naar de bijstand en ik heb
mijn natje en mijn droogje"

Wie in onze samenleving iets wil ondernemen heeft krediet nodig. Krediet komt van latijnse woord credo: ik geloof en vertrouw. Krediet krijg je van een ander als die er op kan vertrouwen dat jij hem ook krediet geeft. Krediet is het fundament van een relatie. Het begint bij je geboorte en eindigt bij je dood. Krediet komt neer op wederzijds vertrouwen. Krediet is een mensenrecht. Dat geldt niet alleen in onze economie, maar in ons hele leven en samenleven.

Wat ik iedereen toewens! Om vanuit eigen kracht en eigen mogelijkheden volop te genieten van het leven en van het samenleven. Dat geldt vooral voor de mensen onder ons die op het eerste gezicht over minder eigen kracht beschikken. Ook hoop ik dat zij, waar het hen aan eigen kracht ontbreekt, de nodige  ondersteuning krijgen van overheid en samenleving.

Wie ouder wordt - gelukkig word ik volgend jaar pas negentig - en terug kijkt zal moeten bekennen dat het vooral de goed benutte kansen zijn die bepalen wat er van je terecht is gekomen. Deze kansen hebben een doorslaggevende invloed op hoe mensen zich kunnen realiseren in hun wereld en samenleving.

Onze overheid geeft je indruk dat je
bij haar in veilige have en handen bent
Maar een jongen van achttien jaar kan met
vijftig euro op zak haar digitale vermogen
plat leggen of minstens die indruk wekken
De reactie: het is een aanval van de vijand
met misdadige intenties is een slag in de lucht,
slaat als een tang op een vet varken
Het is een kwajongensstreek die laat zien
hoe het met onze veiligheid is gesteld

Dit begrip staat standaard voor onze hele ambtelijke organisatie. Het zijn de regelgeving, de standaarden, de procedures, de ontwikkeling, toetsing, veiligheidscontroles, de uitvoering en de verantwoording. Kortom: de hele ambtelijke molen die door nood gedwongen onze samenleving enorm veel tijd, mislukking en geld kost. Waarom lossen we dat niet op ten faveure van onze samenleving? Vooral, denk ik, omdat "oplossingen" vaak tot nog meer bureaucratie leiden. Maar ook door organisatie manko's.

Als onze wereld ooit ergens aan ten onder gaat dan is het aan afstandelijkheid. Dat is een boute bewering. Toch is het zo. Wie zijn werk goed wil doen moet zich er op concentreren. Dat kan soms heel ver gaan. Eichman wilde zijn werk, de vernietigingskampen in de tweede wereldoorlog zeer nauwgezet doen. Beter dan anderen. Hij nam afstand van zijn geweten. Hij wilde het immers radicaal doen. Dat leidde tot de grootste ramp in onze geschiedenis.

Vrijwilligerswerk is een apart geval
Je zet je in met hart en ziel en al
Maar waar blijft de beloning
in ons land van melk en honing
Van waardering is weinig te merken
"Ze zijn een beetje gek" wordt er gedacht
of wordt "vrijwillig" toch niet zo hoog geacht

Arbeid is een aardse vloek
volgens des Bijbels boek
Slechts het slijk der aarde
met een hoge vaste aarde
kan de mensen motiveren
om in arbeid te participeren
Waarom vrijwilligers afschrijven
als ze niet aan het werken blijven?