-A A +A

De bureaucratie voorbij

afbeelding van Elisabeth Romanillos

De ASD-Oss organiseert op 23 nov. a.s. een congres met het zeer uitdagende onderwerp: “De bureaucratie voorbij”. Maar wat betekent die bureaucratie eigenlijk? Het verschijnsel bureaucratie blijkt van alle tijden te zijn. Zolang er staten of rijken zijn dan moeten er dingen geregeld worden en het liefst na overleg met elkaar. Afspraken zijn afspraken en die dienen te worden vastgelegd. Ze kunnen zelfs in stenen gebeiteld worden.

Jean Claude Marie Vincent de Gournay (1712-1759), een Franse koopman en bestuurder omschreef de bureaucratie als een nieuwe regeringsvorm. Naast de regering door één persoon (monarchie of tirannie), de regering door enkelen (aristocratie of oligarchie), en de regering door allen (polis of democratie) diende een regering door middel van bureaus te worden onderscheiden.

Het woord bureaucratie komt voort uit het samenvoegen van het woord ,,bureau" (ontleend aan de naam van het kleed (la bure) waarmee een schrijftafel werd bedekt en de Griekse uitgang krateoo (= heersen). Door de te schrijven wordt er van alles geregeld en onder controle gehouden. Kortom: “wie schrijft, die blijft”.

De Duitse socioloog Max Weber gebruikte de term bureaucratie in de 19e eeuw bij zijn analyses. De bureaucratie wordt dan omschreven als efficiënte en onpersoonlijke vorm van regels, processen en procedures, voorschriften, taakverdeling, verantwoordelijkheid en hiërarchie. Alle burgers worden gelijkelijk behandeld. De functionarissen zijn de uitvoerende, onpersoonlijke machines. Het uitvoeren van de reguliere activiteiten zijn officiële plichten en er bestaan methodes om het naleven van de regels te controleren.

Maar...... het moet toch ook mogelijk zijn om van onderop, vanuit de ervaringswereld van de burger nieuwe initiatieven te starten? Het leveren van maatwerk, flexibiliteit en diversiteit kan toch wegen naar vernieuwing openen? De taak van de overheid is aan verandering onderhevig. De mens kan als burger een essentiële rol vervullen in de ordening van de maatschappij. De bureaucratie is er dan om dat proces van transformatie eerlijk en rechtvaardig te laten verlopen, als buffer tussen de machtigen en de afhankelijken, waardoor de burger beschermd wordt tegen willekeur, machtsmisbruik, onwerkbare situaties etc.

Het doel is belangrijker dan het stipt volgen van de regels. Laten we aan de slag gaan ....

Lees tip: De denker des vaderlands: René ten Bos schreef in 2015 een uitermate interessant boek: “Bureaucratie is een inktvis”.

Onderwerp: 

Reageren op een blog kan als u bent ingelogd. U bent al ingeschreven of u kunt zich hier alsnog voor inschrijven als inwoner van Oss of als professional.

Registreren als lid Registreren als professional